Z medycznego punktu widzenia, cukrzyca jest chorobą wywołaną brakiem, lub nieprawidłowym działaniem insuliny. Hormon ten, wraz z innymi, odpowiada za regulowanie procesów metabolicznych organizmu, oraz za zapewnienie tkankom i komórkom ustroju, stałego dopływu substancji energetycznych. Pozwala to utrzymać poziom pewnych substancji odżywczych, zwłaszcza glukozy, w określonych granicach, tak by ich stężenie w organizmie nie było zbyt duże po posiłku i nie spadało zbyt nisko w czasie między posiłkami. U osób chorych na cukrzycę, albo trzustka przestaje wytwarzać ten hormon, albo komórki obwodowe przestają na niego reagować. Organizm pozbawiony insuliny nie jest w stanie wytwarzać z substancji odżywczych energii. Nieprawidłowy przebieg procesów metabolicznych powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu narządów, zmiany w aktywności innych hormonów, nadciśnienie. U podłoża cukrzycy leżą różnorodne przyczyny. W rzadkich przypadkach do rozwoju tej choroby może prowadzić rak trzustki, oraz pewne zaburzenia hormonalne. Wśród przyczyn wskazać należy też wszelkie czynniki uszkadzające trzustkę, takie jak długoletnie spożywanie alkoholu, czy niektórych leków. Wielu ekspertów wskazuje, że przyczyną tej choroby może też być wirus, atakujący produkujące insulinę komórki beta trzustki, oraz nieprawidłowa dieta prowadząca do otyłości. Ryzyko zachorowania na cukrzycę podnosi też występowanie tej choroby wśród krewnych.